หูกระจง

หูกระจง หรือ แผ่บารมี (Terminalia ivorensis Chev.) เป็นไม้ที่มีการเจริญเติบโตเร็ว และมีอายุยืน สำหรับในประเทศไทยพบต้นหูกระจงอยู่ทั้งหมด 3 สายพันธุ์ คือ หูกระจงธรรมดา หูกระจงหนาม และหูกระจงแคระ ทั้งนี้ หูกระจงธรรมดาเป็นพันธุ์ที่ได้รับความนิยม ในการซื้อไปปลูกเป็นไม้ประดับมากที่สุด

ทั้ง ๆ ที่หูกระจงหนามมีทรงพุ่มที่สวยกว่า และใบของต้นหูกระจงหนามจะเป็นเงา และแน่นกว่าเหมาะที่จะปลูกเป็นไม้กระถาง เหตุผลที่สำคัญที่คนสนใจปลูกต้นหูกระจงหนามไม่มาก เนื่องจากความเชื่อเรื่องหนามที่ไม่เป็นมงคลต่อผู้ปลูก สำหรับหูกระจงแคระ เป็นหูกระจงที่หายากกว่าหูกระจงสายพันธุ์อื่น

แผ่บารมี/หูกวางแคระ
ชื่อวิทยาศาสตร์: Terminalia ivorensis Chev.
วงศ์: Combretaceae
ประเภท: ไม้ต้น ผลัดใบ
ความสูง: 15 – 20 เมตร
ทรงพุ่ม: ทรงพุ่มโปร่ง แตกกิ่งเป็นชั้น แต่ละชั้นห่าง 0.50 – 1 เมตร
ลำต้น: เปลือกต้นสีน้ำตาล ผิวค่อนข้างเรียบ มีรอยแตกเล็กน้อย
ใบ: ใบเดี่ยว เรียงสลับถี่ รูปไข่กลับขนาดเล็ก กว้าง 1 – 1.5 เซนติเมตร ยาว 1.5 – 3 เซนติเมตร ปลายใบมน โคนใบสอบ สีเขียวเป็นมัน
ดอก: ขนาดเล็กสีขาว ดูกลืนไปกับทรงต้น มักมองไม่เห็นถ้าไม่สังเกต
ผล: ขนาดเล็ก รูปไข่หรือทรงรี
อัตราการเจริญเติบโต: เร็ว
ดิน: ดินทุกประเภท
น้ำ: ปานกลาง ทนน้ำท่วมขัง
แสงแดด: เต็มวัน
ขยายพันธุ์: ตอนกิ่งหรือเพาะเมล็ด

ลักษณะ

หูกระจง

เป็นไม้ที่มีทรงพุ่มสวยงามแตกกิ่งเป็นชั้น ๆ แต่ละชั้นห่างกันประมาณ 50-100 ซม. แม้หูกระจงเป็นไม้ผลัดใบแต่จะผลัดใบน้อยกว่าหูกวาง โดยปกติเป็นไม้ที่ชอบน้ำเมื่อนำไปปลูกในกระถางหรือลงดินแล้วรดน้ำให้ชุ่ม และสม่ำเสมอใบแทบจะไม่ร่วงเลย และที่ตั้งชื่อว่า หูกระจงเป็นเพราะลักษณะใบคล้ายกับหูกวาง แต่ใบหูกระจงจะมีขนาดเล็กกว่า สำหรับดอกมีสีขาวคล้ายดอกกระถินณรงค์ เมล็ดหูกระจงจะคล้ายกับเมล็ดพุทรา และ ปัจจุบันการขยายพันธุ์ต้นหูกระจงนิยมใช้วิธีเพาะเมล็ดเนื่องจากเจริญเติบโตได้เร็ว และได้ทรงพุ่มที่สวยงาม

มีพันธุ์ใบด่างและพันธุ์แคระจำหน่ายในตลาดไม้ประดับด้วย ตั้งชื่อใหม่ว่า “แผ่บารมี” ตามลักษณะของทรงพุ่ม และเชื่อว่าจะทำให้มีบารมีกว้างไกล สามารถใช้เป็นไม้ประธานในสวนได้ ใบร่วงไม่ควรปลูกใกล้สระหรือบ่อน้ำ

ประโยชน์ของต้น หูกระจง

ต้นหูกระจงเป็นไม้ที่มีลักษณะเป็นทรงพุ่ม จึงนิยมนำมาปลูกเพื่อตกแต่งสวน หรือใช้ประดับริมถนน ตลอดจนเกาะกลางถนนเนื่องจากเป็นไม้ที่ให้ร่มเงา ทำให้บริเวณบ้านมีความร่มรื่น ช่วยบังแดดได้ดี นอกจากนี้ยังมีความเชื่อเรื่องการเสริมบารมีให้คนในบ้านมีแต่ความสุขความเจริญยิ่งขึ้นอีกด้วย

การดูแลต้น หูกระจง

แต่อย่างไรก็ตามหากคิดจะปลูกต้นหูกระจง ก็ไม่ได้หมายความว่าจะทำไม่ได้เสียทีเดียว เพราะสามารถป้องกันได้โดยใช้วิธีสักราก วางแนวอิฐฉาบปูนล้อมโคนต้น หรือปลูกให้ห่างในระยะที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้รากทำลายโครงสร้างบ้าน อีกทั้งหากหมั่นตัดแต่งกิ่งไม้บ่อย ๆ ก็จะทำให้แสงแดดส่องทะลุกิ่งก้านมายังตัวบ้านได้โดยไม่ร้อนเกินไป นอกจากนี้ยังไม่สร้างความรำคาญให้แก่เพื่อนบ้านด้วย ส่วนที่เหลือก็แค่หมั่นรดน้ำให้ชุ่มอย่างสม่ำเสมอ ก็ช่วยเลี้ยงดูให้เขามีอายุยืนยาวแล้วค่ะ เพราะต้นหูกระจงเป็นไม้ที่ชอบน้ำมากนั่นเอง

ทำไมหูกระจงควรปลูกให้ห่างจากตัวบ้าน

แม้กิ่งก้านของต้นหูกระจงจะให้ร่มเงาเมื่อต้นไม้เติบใหญ่ แต่หากคิดจะปลูกควรวางแผนให้ดี เนื่องจากรากของต้นหูกระจงเป็นรากลอยและแผ่ออกด้านข้าง ที่สำคัญยังมีความแข็งแรงมาก ฉะนั้นหากดูแลไม่ถูกวิธีรากของต้นหูกระจงก็จะทำให้พื้นแตกหรือโครงสร้างบ้านเสียหายได้ นอกจากนี้อาจจะมีกิ่งก้านขยายเข้ามาในบ้านพร้อมตัวบุ้ง แมลงน้อยพิษร้ายปัญหาใหญ่ของบ้านที่ปลูกต้นหูกระจง ที่สำคัญต้นหูกระจงเป็นไม้ผลัดใบ ดังนั้นอาจต้องทำใจเรื่องใบไม้ร่วงเยอะในช่วงผลัดใบซึ่งจะเกิดขึ้นประมาณ 2 ครั้งต่อปี

การขยายพันธุ์ต้น หูกระจง

ส่วนใหญ่การขยายพันธุ์หูกระจงนิยมทำโดยการเพาะเมล็ด โดยการนำเอาเมล็ดหูกระจงไปแช่น้ำ จากนั้นแกะเปลือกออก โดยการเตรียมดินใส่ไว้ในหลุม เมื่อแกะเปลือกออกเรียบร้อยแล้วให้นำเมล็ดหูกระจงฝังลงไปในดินที่เตรียมไว้ รดน้ำ ใส่ปุ๋ยตามปกติ แต่การจะเพาะเมล็ดได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของเมล็ดนั้น ๆ ส่วนใหญ่แล้วการเพาะต้นหูกระจงค่อนข้างทำได้ยาก จึงทำให้มีราคาสูง

ขอบคุณรูปภาพจาก : Google

สื่อที่เกี่ยวข้อง : ดาวเรือง
ชบา
กล้วยไม้
เบญจมาศ